Alle Tweets
Vorige:
Volgende:
schilderij van Mozes met de stenen tafelen

4.9 Hoe belangrijk zijn die ‘Tien Geboden’ nu nog?

Leven als christen

De Tien Geboden bevatten heel algemene gedragsregels, waar de meeste mensen het mee eens kunnen zijn. De eerste drie geboden gaan over jouw relatie met God. Vanaf het vierde gebod gaat het over je relatie met andere mensen. Vooral met die laatste zeven geboden zullen ook mensen die niet geloven kunnen instemmen.

De Tien Geboden willen je helpen om op een echt menselijk manier te leven en op die manier dichter bij jezelf te blijven. Zo blijf je ook dicht bij God, die jou heeft geschapen. In de #TwGOD-app vind je de Tien Geboden bij de formuleringen van het katholieke geloof (katholieke gebeden). 

> Lees meer in het boek

Door de 10 Geboden leren we dat echt geluk niet te vinden is in egoïsme maar alleen in de bereidheid iets op te geven voor God en de ander.

Uit de Wijsheid van de Kerk

Hoe luiden de Tien Geboden?

  1. Ik ben de Heer, uw God. Gij zult geen afgoden vereren, maar Mij alleen aanbidden en boven alles beminnen.
  2. Gij zult de Naam van de Heer, uw God, niet zonder eerbied gebruiken.
  3. Wees gedachtig, dat gij de sabbat heiligt.
  4. Eer uw vader en uw moeder.
  5. Gij zult niet doden.
  6. Gij zult geen onkuisheid doen.
  7. Gij zult niet stelen.
  8. Gij zult tegen uw naaste niet vals getuigen.
  9. Gij zult geen onkuisheid begeren.
  10. Gij zult niet onrechtvaardig begeren, wat uw naaste toebehoort.

[Youcat 349]

“Meester, wat voor goeds moet ik doen om het eeuwig leven te verwerven?”

Aan de jonge man die Hem deze vraag stelt, antwoordt Jezus: “Als gij het leven wilt binnengaan, onderhoud dan de geboden” (Mt. 19, 26). Jezus volgen impliceert het onderhouden van de geboden. De wet wordt niet afgeschaft, maar de mens wordt uitgenodigd deze terug te vinden in de Persoon van de goddelijke Leraar, die haar volmaakt in zichzelf vervult, er de volledige betekenis van openbaart en van haar blijvende geldigheid getuigt. [CCKK 434]

Verbiedt het gebod van God: “Gij zult geen godenbeelden maken…” (Ex. 20, 4) de verering van beelden?

In het Oude Testament werd met dit gebod verboden de absoluut transcendente God af te beelden. Sinds de menswording van de Zoon van God is de christelijke verering van heiligenbeelden gerechtvaardigd (zoals het tweede concilie van Nicea in 787 bevestigt), omdat zij berust op het mysterie van de mensgeworden Zoon van God, in wie de transcendente God zichtbaar wordt. Daarbij gaat het niet om de aanbidding van een beeld, maar om de verering van de persoon, die erdoor wordt voorgesteld: Christus, de heilige Maagd, de engelen of de heiligen. [CCKK 446]

Wat verbiedt het vijfde gebod?

Het vijfde gebod verbiedt als ernstig in strijd met de morele wet:

  • de rechtstreekse en vrijwillige doodslag en de medewerking daaraan;
  • de rechtstreekse abortus, als doel of als middel gewild, evenals de medewerking daaraan, op straffe van excommunicatie, omdat het menselijk wezen vanaf het moment van de conceptie volstrekt geëerbiedigd en beschermd moet worden in zijn integriteit;
  • de rechtstreekse euthanasie, die erin bestaat, door een handeling of door het nalaten van een verschuldigde handeling, een einde te maken aan het leven van gehandicapte, zieke of stervende personen;
  • de zelfmoord en de vrijwillige medewerking daaraan, omdat zij zware schending is van de juiste liefde voor God, voor zichzelf, en voor de naaste: wat de verantwoordelijkheid betreft, deze kan verzwaard zijn om reden van gegeven ergernis, of verminderd door bijzondere psychische storingen of ernstige angsten.

[CCKK 470]

Waarom verbiedt het zesde gebod alle zonden tegen de kuisheid, hoewel het luidt: “Gij zult geen echtbreuk plegen”?

Ook al staat er in de bijbelse tekst van de decaloog: “Gij zult geen echtbreuk plegen” (Ex. 20, 14), toch volgt de Overlevering van de Kerk de morele leer van het Oude en het Nieuwe Testament in haar geheel, en beschouwt zij het zesde gebod als een gebod dat alle zonden tegen de kuisheid omvat. [CCKK 493]

Zijn de Tien Geboden een toevallige samenstelling?

Nee. De Tien Geboden zijn een eenheid. Een gebod verwijst naar het andere. Je kunt er niet willekeurig afzonderlijke geboden uithalen. Wie één gebod overtreedt, overtreedt de hele wet.

Het bijzondere van de Tien Geboden bestaat erin dat het hele leven van de mens erin besloten ligt. Wij mensen zijn namelijk tegelijk betrokken op God (geboden 1-3) en op onze medemensen (geboden 4-10); wij zijn religieuze en sociale wezens. [Youcat 350]

Is atheïsme altijd een zonde tegen het eerste gebod?

Atheïsme is geen zonde wanneer een mens niet weet van God of de godsvraag in zijn geweten heeft gewogen en niet kan geloven.

De grens tussen niet kunnen geloven en niet willen geloven is niet zo duidelijk. De houding waarbij het geloof domweg als onbelangrijk wordt afgedaan zonder nader onderzoek, is vaak erger dan een weloverwogen atheïsme. [Youcat 357]

Waarom verbiedt het Oude Testament godsbeelden en waarom houden wij christenen ons daar vandaag de dag niet meer aan?

Om het geheim van God te beschermen en zich te onderscheiden van heidense afgodenbeelden, stelde het eerste gebod: ‘Maak geen godenbeelden’ (Ex. 20, 4). Aangezien God zelf echter in Jezus Christus een menselijk gelaat heeft aangenomen, werd het beeldverbod in het Christendom opgeheven. In de Oosterse Kerken zijn iconen zelfs heilig.

Wat vaders van het volk Israël reeds wisten, dat God alles overstijgt (transcendentie) en veel groter is dan alles in de wereld, leeft nog altijd voort in het jodendom en in de islam, waarin nog altijd geen afbeelding van God mag worden gemaakt. In het christendom is het beeldverbod vanwege Christus vanaf de 4de eeuw minder streng geworden en werd het tijdens het Tweede Concilie van Nicea (787) afgeschaft. Door zijn menswording is God niet langer de absoluut onvoorstelbare. Sinds Jezus mogen we ons een beeld van zijn wezen vormen: ‘Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien’ (Joh. 14, 9). [Youcat 358]

Waarom hebben de christenen de sabbat vervangen door de zondag?

De christenen hebben de viering van de sabbat vervangen door die van de zondag, omdat Jezus op een zondag uit de dood is opgestaan. De ‘dag des Heren’ bevat echter elementen van de sabbat.

Zo heeft de christelijke zondag drie wezenlijke kenmerken:

  1. Hij herinnert aan de schepping van de wereld en bemiddelt de feestelijke glans van de goedheid Gods in de tijd;
  2. Hij herinnert aan de ‘achtste scheppingsdag’, toen de wereld in Christus nieuw werd (of zoals een oratie in de Paasnacht het formuleert: ‘U hebt de mens wonderbaarlijk geschapen en nog wonderbaarlijker verlost’);
  3. Hij pakt het motief van de rust op, niet alleen om de onderbreking van de arbeid te heiligen, maar om ook nu al naar de eeuwige rust van de mens in God te verwijzen.

[Youcat 364]

Hoe maken de christenen de zondag tot de ‘Dag des Heren’?

Een katholieke christen bezoekt op zondag of aan de vooravond van de zondag de heilige Mis. Hij laat op deze dag alle werkzaamheden achterwege die hem bij de verering van God hinderen en het karakter van het feest, de vreugde, de rust en de ontspanning storen.

Aangezien de zondag een wekelijks terugkerend Paasfeest is, komen de Christenen sinds het vroegste begin op die dag samen om hun Verlosser te vieren, Hem te danken en zich met Hem en de andere verlosten opnieuw te verenigen. Zo is het voor elke bewuste katholieke christen van wezenlijk belang om de zondag en de andere kerkelijke feestdagen te ‘heiligen’. Je bent daarvan alleen vrijgesteld door dringende familieverplichtingen en belangrijke maatschappelijke taken. Omdat de deelname aan de zondagse Eucharistie fundamenteel is voor een christelijk leven, heeft de kerk het uitdrukkelijk tot een zware zonde verklaard om zonder noodzaak de zondagsmis te verzuimen. [Youcat 365]